Budgetrecht
Het budgetrecht is de bevoegdheid van de raad om financiële middelen beschikbaar te stellen. Dit is een belangrijk instrument om invloed uit te oefenen. De raad kan bijvoorbeeld sturen, door meer of minder geld aan een bepaald doel toe te wijzen.
Initiatiefrecht
Met het recht van initiatief kan een raadslid zelf een voorstel voor nieuw beleid of voor aanpassing van een verordening indienen.
Recht van amendement
Een raadslid kan tijdens een vergadering met het indienen van een amendement wijzigingen voorstellen op een voorgesteld besluit. Als de meerderheid van de raad dit amendement steunt, wordt het oorspronkelijk voorgestelde raadsbesluit gewijzigd vastgesteld.
Indienen van moties
Een motie is een korte verklaring van een raadslid over een onderwerp waarmee een oordeel, wens of verzoek wordt uitgesproken. Een motie is aangenomen als de meerderheid van de raad voor de ingediende motie stemt.
Spoeddebat
Een raadslid kan een spoeddebat aanvragen over een actuele kwestie die niet op de agenda staat.
Vragenrecht
De raad heeft het recht om mondelinge en/of schriftelijke vragen te stellen aan het college.
Recht van interpellatie
Met het recht van interpellatie kan een raadslid een verzoek indienen om vragen te mogen stellen aan het college over een onderwerp dat niet op de agenda staat. De raad bepaalt vervolgens of de interpellatie wordt toegestaan. Dit instrument wordt meestal ingezet bij politiek gevoelige onderwerpen, als het raadslid meent dat ‘gewoon’ een vraag stellen geen recht doet aan het onderwerp.
Inlichtingenplicht van college
Het college moet uit zichzelf en op verzoek van de raad en/of raadslid alle informatie verstrekken die de raad nodig heeft om zijn taak te kunnen uitoefenen.
Recht van onderzoek
Als de meerderheid van de raad het wil, kan de raad onderzoek doen naar het door het college gevoerde beleid .
Rekenkamer
De Rekenkamer voert op eigen initiatief onafhankelijk onderzoek uit naar het gevoerde bestuur en beleid. De onderzoeksrapporten worden aangeboden aan de raad aan om te bespreken. De raad kan de rekenkamer ook vragen om iets te onderzoeken, maar de rekenkamer beslist zelf of zij dat doet.
