Beste mensen,
Laat ik meteen beginnen met een woord van dank aan onze strooiploegen die momenteel dag en nacht in touw zijn: dankzij hen kunnen wij hier vanavond genieten van dit nieuwjaarsconcert.
Fijn dat u weer met zovelen bent gekomen. Een bijzonder welkom aan de inwoners van Wijdemeren, de leden van college van B&W, raadsleden, en ook medewerkers van die gemeente die in het licht van onze naderende fusie speciaal voor dit concert zijn uitgenodigd.
Want daarvoor zijn we hier in de eerste plaats: een nieuwjaarsconcert. Een samenzijn aan het begin van dit nieuwe jaar waarin de muziek centraal staat. Met als hoofd-act ons onvolprezen Radio Filharmonisch Orkest, met een in verband met ons aanstaande huwelijk met Wijdemeren romantische tint, en met Wilson Ng als dirigent. We koesteren onze band! Heel fijn dat jullie hier vanavond voor ons willen musiceren.
Dank ook aan pastoor Jules Dresmé dat we ook vanavond weer te gast mogen zijn in deze buiten prachtig besneeuwde, en binnen warm gestookte Vituskerk. En dat ik vanaf zijn plaats wat woorden mag wijden aan de tijd waarin wij leven, en aan de start van 2026.
Maar ik wil u allen hier allereerst een bekentenis doen.
Want nee, deze toespraak is NIET gemaakt door Chat GPT.
Als rasechte boomer (en als ik zo om mij heen kijk in deze kerk ben ik niet de enige) denk ik dat een toespraak opborrelt uit de ziel, uit een idee van een verhaal en een boodschap. Ik voel mij eigenlijk ook best thuis in mijn boomer generatie, en doe zelfs dagelijks mijn best om erbij te blijven horen:
Ik lees twee kranten
Ik start mijn dag met het Radio1 journaal en eindig deze “met het Oog op Morgen”
Ik verstuurde ook dit jaar weer bijna 100 kerstkaarten per post
Maar goed, helemaal digibeet ben ik natuurlijk ook niet meer, want zoals velen van ons besteed ik per dag best veel uren aan mijn mobiele telefoon en Ipad. De digitale revolutie brengt ons veel goeds. We kunnen makkelijker contact leggen, overal van cultuur en media genieten, onze boodschappen doen en betalingen verrichten. Gaandeweg worden we echter wel steeds afhankelijker van het internet. De landelijke campagne ‘Denk Vooruit” spoort ons aan ons voor te bereiden op een situatie van 72 uur zonder internet, of bijvoorbeeld elektriciteit en water. Voor mij is het vooral een oproep te investeren in ‘samenredzaamheid’: elkaar kennen en opzoeken, afspraken maken over hoe je samen kunt optrekken in zo’n situatie.
Beste mensen, we kunnen er lichtvoetig over doen, maar terwijl wij hier zitten, en de jaarlijkse tradities van Kerst en Oud en Nieuw weer hebben gevierd in hopelijk warme huiskamers en met gezellige kaarsjes aan, zetten data platforms en Artifical Intelligence een omwenteling in gang in veel zaken die we als vanzelfsprekend zijn gaan ervaren. Of het nu gaat om het winkelaanbod in onze straten, onze rol als mediastad, de fysieke en mentale gezondheid van onze jongeren, of om nieuwe vormen van criminaliteit.
In de oudejaarsnacht beleefden de omwonenden van de Minckelerstraat en het Ooievaarsplein een angstige jaarwisseling, brandweerlieden en onze politie werden door jongeren bekogeld met zwaar vuurwerk en brandbommen. De jongeren maakten en deelden er video’s van. Vooropgezet, onacceptabel vandalisme.
In een door raadsleden georganiseerde avond hoorden we gisteren de verhalen van de omwonenden. En hun zorgen. Waar ging het mis, en wat zijn de handvatten om herhaling te voorkomen?
Ik wil mijn groot respect, dank en waardering uitspreken naar onze politie, brandweer en andere hulpdiensten die zich dag en nacht – en ook in deze heel uitdagende situatie - weer hebben ingezet voor onze veiligheid.
Verontwaardiging en oordelen liggen meer voor de hand dan de antwoorden op de vraag naar een de aanpak. Twee conclusies staan voor mij vast: allereerst dat we daarmee niet tot onze volgende jaarwisseling kunnen wachten, en ten tweede dat deze veel meer en vooral andere investeringen vraagt dan nog meer politie inzet.
Onze jeugd heeft ons aller aandacht nodig, in de eerste plaats thuis, maar ook op school, in de buurt en in onze Hilversumse gemeenschap. De vele uren waarin wij allen inmiddels dagelijks geconcentreerd aan onze beeldschermen gekluisterd zijn besteden we niet aan hen, niet aan elkaar, en niet aan onze fysieke leefomgeving (of om bijvoorbeeld een muziekinstrument te leren spelen). Onze samenleving verandert even ongemerkt als snel en ingrijpend, en mijn boodschap hier vanavond is: laten we niet omzien in weemoed, maar deze veranderingen in het gezicht zien en er werk van maken, te beginnen in 2026.
Dames en heren. Zoals velen van u weten maakte ik na een internationale loopbaan buiten de overheid in 2014 de keuze om toe te treden tot het openbaar bestuur. In mijn jaren buiten de Nederlandse bubbel en alles dat hier ‘gewoon’ is ontdekte ik pas hoe bijzonder het samenspel tussen samenleving en overheid hier geregeld is. Door te gaan werken bij de overheid, zo dacht ik, kon ik misschien het bewustzijn van de Nederlander over het belang van die overheid weer wat nieuw leven inblazen.
Tien jaar later moet ik helaas constateren dat deze missie bepaald nog niet is geslaagd. Integendeel: het vertrouwen in de overheid en in de politiek daalt nog altijd, en het keren van die trend lijkt bijna onbegonnen werk. De meningen lopen uiteen over zowel de oorzaak van dit dalende vertrouwen als over de aanpak ervan: van doorpakken op grote thema’s tot het beter naar de burger luisteren. Er zijn geen simpele oplossingen.
Maar laat ik twee zaken noemen die wat mij betreft kunnen helpen om de relatie tussen samenleving en overheid te versterken: Allereerst: minder meningen en overtuigingen, en meer interesse in de wereld en beleving van de ander. Daarin sluit ik van harte aan bij de oproep die de jonge columniste Pieta Verhoeven onlangs deed in de Volkskrant. Zij schrijft: ‘Vragen zijn een stuk zachter dan meningen, en ze maken je niet minder tot wie je bent – integendeel. Bevraag jezelf dus continu. Misschien spannend in een tijd waarin twijfel wordt gezien als zwakte, maar misschien wel de enige manier om niet opgesloten te raken in een groepsidentiteit”
Ten tweede: investeren in de dialoog over hoe onze overheid werkt. In gesprekken door het jaar heen valt het mij op dat voor velen het onderscheid tussen de rol van ambtenaar, raadslid, wethouder en burgemeester niet duidelijk is. Zo hoorde ik het misverstand dat de rol van raadslid - net als leden van de Tweede Kamer – een full time functie is. En als je ziet wat er allemaal bij komt kijken dan zou je dat ook wel bijna gaan denken. Maar de rol van raadslid is natuurlijk een nevenfunctie, en ik heb grote bewondering voor de vele avonduren die onze raads- en commissie leden iedere maand investeren in het bestuur van onze gemeente. En wat is het voor hen in deze tijd van stevige opvattingen een ondankbare taak om compromissen te sluiten! Terwijl dat nu juist de belangrijkste taak van onze volksvertegenwoordigers is: er samen uit komen. Een compromis is geen gebroken verkiezingsbelofte maar de noodzakelijke gulden middenweg die onverbrekelijk verbonden is met democratie.
Dames en heren. Dit is het jaar waarin de inwoners van Wijdemeren en Hilversum de gemeenteraad gaan kiezen van de nieuwe gemeente Hilversum. Vandaag is dan ook de laatste editie van dit nieuwjaarsconcert met onze in 2022 gekozen gemeenteraden. Mag ik u dan ook voorstellen hen vanavond als blijk van uw respect en waardering voor al hun inzet te waarderen met een groot applaus.
Deze waardering geldt wat mij betreft evenzeer voor onze wethouders en ambtelijke organisatie. Zonder op individuele details in te willen gaan kan ik hen slechts salueren voor het plichtsbesef, de dienstbaarheid en opofferingen die ik hen ook in het afgelopen jaar heb zien geven ten dienste van Hilversum.
Dit jaar zal de herindelingswet die de samenvoeging van Hilversum en Wijdemeren regelt ter goedkeuring worden voorgelegd aan de 2e en 1e kamer. Vooruitlopend op deze fusie zijn in het afgelopen jaar de voorbereidingen in gang gezet voor de samenvoeging van onze ambtelijke organisaties. En met hulp van velen is tijdens het kerstreces zelfs de daarvoor noodzakelijke verhuizingsoperatie al uitgevoerd. Hen, en in bijzonder Petra Aipassa, die leiding gaf aan deze Topprestatie, wil ik hier van harte waarderen en bedanken.
Dames en heren, ik sluit af
Deze toespraak startte met de ingrijpende veranderingen die de opmars van sociale media en AI heeft op onze vertrouwende manier van leven. Een ervan is het steeds lastiger te maken onderscheid tussen echt en niet echt, en het effect daarvan op ons vertrouwen in elkaar, in de onafhankelijke journalistiek en wetenschap, en in de instituties van onze rechtsstaat.
Het vorig jaar verschenen essay ‘Perikles voor de democratie’ van Bas Heijne is een pleidooi voor de waarde van vrijheid, gelijkwaardigheid en gemeenschapszin. In 2025 vierden we hier 80 jaar vrijheid, maar het dagelijks wereldnieuws laat ons zien dat democratie en vrijheid noch vanzelfsprekend, noch vrijblijvend zijn. Vrijheid, schrijft Bas Heijne, is “het zekere bezit voor hen die de moed hebben haar te verdedigen”.
Bij ons volgende nieuwjaarsconcert zijn we bijeen als nieuwe gemeente Hilversum. Op 18 november kiezen wij samen de volksvertegenwoordigers van die nieuwe gemeente. De andere gemeenten in ons land doen dat al op 18 maart. Daardoor kan de aandacht voor onze gemeenteraadsverkiezingen dit jaar niet meeliften op landelijke aandacht. En komt het in november dus extra aan op onze eigen motivatie om gevolg te geven aan de oproep van Bas Heijne: ga stemmen op 18 november 2026!
Zo geven we onze nieuwe gemeenteraad een stevig democratisch mandaat om, samen met onze inwoners, bedrijven, scholen en maatschappelijke organisaties - en al dan niet met behulp van Chat GPT - de geschiedenis te gaan schrijven van onze nieuwe gemeente.
Ik wens u allen een vredig, wederzijds geïnteresseerd, gezond en muzikaal 2026.
Gerhard van den Top
Burgemeester van Hilversum
